Myślisz, ile jest przedszkoli w polsce i dlaczego mimo tego wciąż brakuje miejsc dla maluchów? Szukasz dla dziecka placówki blisko domu, ale gubisz się w gąszczu przepisów i rodzajów przedszkoli? Z tego tekstu dowiesz się, jak wygląda sieć przedszkoli, jakie są ich typy i co realnie decyduje o dostępności miejsc.
Jak wygląda sieć przedszkoli w Polsce?
W oficjalnych statystykach widnieje już kilkanaście tysięcy placówek wychowania przedszkolnego w całym kraju. Wlicza się w to nie tylko klasyczne przedszkola, ale też punkty przedszkolne i zespoły wychowania przedszkolnego, które działają najczęściej w mniejszych miejscowościach. Dane ministerstwa edukacji – zbierane regularnie od dyrektorów placówek – pokazują, że ogromna większość z nich pracuje w trybie stacjonarnym, a przejście na nauczanie zdalne to sytuacje wyjątkowe.
Czy tak rozbudowana sieć oznacza, że każde dziecko bez problemu dostaje się do przedszkola? Niestety nie. W części gmin liczba zgłoszeń wciąż znacząco przewyższa liczbę miejsc, szczególnie na nowych osiedlach mieszkaniowych oraz na terenach wiejskich. Są też gminy, które nie prowadzą ani jednego własnego przedszkola i opierają się wyłącznie na placówkach tworzonych przez osoby prywatne lub stowarzyszenia.
Prawo oświatowe nakłada na gminę obowiązek zorganizowania sieci tak, aby każde dziecko mogło zrealizować wychowanie przedszkolne w rozsądnej odległości od domu. Jeżeli do najbliższej placówki jest zbyt daleko, samorząd powinien zapewnić bezpłatny transport z opieką albo zwracać koszty przejazdu dziecka z dorosłym. Odpowiadając więc wprost na pytanie ile jest przedszkoli w polsce, można powiedzieć, że mówimy o rozległej sieci kilkunastu tysięcy punktów opieki i edukacji, ale ich rozmieszczenie nie zawsze pokrywa się z realnymi potrzebami rodzin.
Jakie są rodzaje przedszkoli?
Podstawowy podział to rozróżnienie na przedszkole publiczne i przedszkole niepubliczne. Placówki publiczne prowadzą bezpłatne nauczanie w zakresie podstawy programowej przez część dnia, rekrutują dzieci na zasadzie powszechnej dostępności i zatrudniają nauczycieli z kwalifikacjami określonymi w przepisach. Mają nadzór kuratora oświaty, a finansowanie pochodzi głównie z budżetu gminy.
Przedszkole niepubliczne może samodzielnie ustalać zasady naboru i wysokość opłat, również za realizację podstawy programowej. Zwykle działa w oparciu o czesne rodziców oraz dotację z gminy, a oferta bywa mocno profilowana – językowa, sportowa, artystyczna czy montessoriańska. Kadrę wciąż obowiązują te same wymogi kwalifikacyjne, a nadzór pedagogiczny sprawuje to samo kuratorium, co nad przedszkolami publicznymi.
Na rynku spotkasz dziś kilka podstawowych typów placówek, które formalnie zaliczają się do wychowania przedszkolnego:
- klasyczne przedszkola z całodzienną opieką i własnym ogrodem,
- oddziały przedszkolne przy szkołach podstawowych, czyli tak zwane zerówki,
- małe przedszkola prowadzone jako punkty przedszkolne lub zespoły wychowania przedszkolnego.
Jak gminy organizują miejsca dla dzieci?
Gminy mają obowiązek zapewnić wychowanie przedszkolne dzieciom od trzeciego roku życia, a dla sześciolatków jest ono już obowiązkowe. Dlatego co roku prowadzą rekrutację z punktacją za różne kryteria, takie jak miejsce zamieszkania czy sytuacja rodzinna. W miastach – gdzie presja na popularne placówki jest szczególnie duża – samorządy często proponują rodzicom alternatywne miejsca w innych częściach miasta, aby zagwarantować choć jedno miejsce w systemie.
Wiele gmin, zwłaszcza tam gdzie brakuje lokali, zachęca rodziców starszych przedszkolaków do przeniesienia dzieci do szkolnych zerówek. Taki ruch ma zwolnić miejsca dla młodszych, ale bywa źródłem napięć. Rodzice, którzy dobrze znają swoje przedszkole i kadrę, niechętnie przenoszą dziecko do przepełnionej szkoły podstawowej, w której rytm dnia jest inny, a wakacyjne przerwy w funkcjonowaniu stołówki czy świetlicy potrafią skomplikować życie pracującym rodzinom.
Zerówki w szkołach realizują tę samą podstawę programową co grupy najstarsze w przedszkolach. Często oferują dodatkowe godziny języka obcego czy zajęć komputerowych, ale z kolei krócej działają popołudniami. Dlatego rodzice zwracają uwagę nie tylko na program, lecz także na organizację dnia i wsparcie dla dzieci wymagających pomocy specjalistycznej – logopedy, psychologa czy pedagoga specjalnego.
Przy wyborze miejsca dla malucha rodzice zwykle analizują kilka konkretnych spraw:
- godziny otwarcia placówki oraz dostępność świetlicy i wyżywienia,
- odległość od domu lub pracy i możliwość dojazdu komunikacją publiczną,
- wielkość grupy, obecność oddziałów integracyjnych i dostęp do specjalistów.
Jak finansowane jest wychowanie przedszkolne?
Prowadzenie publicznych przedszkoli oraz przedszkoli specjalnych należy do zadań własnych gminy, czyli jest opłacane głównie z jej dochodów. Bezpłatna jest realizacja podstawy programowej przez ustaloną liczbę godzin dziennie, a za dłuższy pobyt dziecka można pobierać niewielką opłatę. Oddzielnie rozlicza się wyżywienie, którego koszt zależy od tego, czy placówka ma własną kuchnię, czy korzysta z cateringu.
Przedszkola publiczne prowadzone przez inne podmioty oraz przedszkola niepubliczne dostają z gminy dotację na każde dziecko. Jej wysokość opiera się na średnich wydatkach bieżących, jakie gmina ponosi na jednego przedszkolaka w swoich placówkach. Rada gminy w uchwale określa stawki dla przedszkoli publicznych i niepublicznych oraz dla innych form wychowania przedszkolnego, takich jak punkty przedszkolne czy zespoły wychowania przedszkolnego.
Dotacja trafia do placówki w regularnych transzach w ciągu roku i musi być wydana na bieżącą działalność oświatową, na przykład wynagrodzenia nauczycieli, pomoce dydaktyczne czy media. Jeżeli gmina nie prowadzi własnego przedszkola, podstawą wyliczeń są wydatki sąsiedniego samorządu, który takie placówki ma. Dodatkowo wiele małych przedszkoli na terenach wiejskich korzysta z funduszy europejskich – to one pozwoliły rozwinąć sieć alternatywnych form przedszkolnych blisko domów dzieci.
Kiedy zastanawiasz się, ile jest przedszkoli w polsce, warto pamiętać, że za jedną liczbą kryją się bardzo różne modele placówek, sposoby organizacji opieki i źródła finansowania, a jakość codziennego życia dziecka zależy od połączenia tych elementów w konkretnej gminie.
Artykuł powstał przy współpracy z witajpolsko.pl.
Artykuł sponsorowany
